Wat Als? Wat als leerkrachten geen emoties hadden?

Het leven van een leerkracht lijkt vaak uit een rollercoaster van emoties te bestaan. Wat als leerkrachten geen emoties hadden? Weg met die stress bij leerkrachten, weg met leerkrachten die uitvallen met burn-outs of zich veel te veel aantrekken wat er in hun job gebeurt… Al die emoties, moeten die er echt bij? Zou het niet gemakkelijker zijn om al die emoties overboord te gooien en emotionele leerkrachten wat rationeler te laten handelen?

Emoties versus leerkracht: 1 – 0 HappyandSad

Emoties zijn moeilijk weg te cijferen en hebben een belangrijke invloed op je gedrag. Naast overtuigingen en opvattingen, zijn het ook de emoties van de leerkrachten die bepalen welke beslissingen de leerkrachten maken in de klas. Via emoties geven mensen betekenis aan bepaalde zaken en worden eveneens betekenissen uitgewisseld tussen mensen. Emoties zitten dus niet vast in het hoofd van een individu, maar ingebed in de interacties met elkaar. Zo zal een goede leerkracht-leerling relatie bijdragen aan het welbevinden van leerling en leerkracht, maar ook omgekeerd zal een relatie die spaak loopt negatieve emoties oproepen. De opgeroepen emoties kunnen dan op hun beurt weer tot uiting komen in bepaalde gedragingen.

Waarom zijn leerkrachten nu zo emotioneel betrokken op hun werk? De job van een leerkracht, net zoals andere jobs in de sociale sector, houdt een constante interactie met anderen in. Deze interactie leidt onvermijdelijk naar een emotionele dimensie in hun werk. Het werk van leerkrachten hangt bovendien samen met diepgaande gevoelens van de leerkracht over zijn/haar werk. Leerkrachten investeren vaak veel tijd en energie in hun werk. Ze steken veel moeite in het reilen en zeilen van hun klas en geven zichzelf, samen met hun waarden en normen, bloot aan de klas. Lesgeven betekent namelijk dat je bepaalde normen en waarden naar voor draagt en opkomt voor een bepaald idee (van onderwijs) waarvoor je staat. Dit slaat niet alleen terug op de professionele waarden van leerkrachten, maar ook op de eigen persoonlijke waarden die leerkrachten belangrijk vinden. Dit brengt een zekere kwetsbaarheid van de leerkracht met zich mee. De (waarden van de) leerkrachten vooraan in de klas kunnen echter door verschillende partijen (bv. ouders, directie, collega’s, de leerlingen) in vraag gesteld worden.

Een ander aspect dat de leerkrachten kwetsbaar maakt, is het feit dat leerkrachten enkel in kleine mate hun effectiviteit kunnen terugzien in het resultaat van hun leerlingen aangezien zoveel andere factoren een rol spelen. Een leerling die het goed doet op school kan een goede leerkracht hebben, maar kan even goed een goede thuissituatie hebben of een hoger IQ. Wanneer een leerling het ondermaats doet op school, kan dit ook aan verscheidene factoren liggen (thuissituatie, sociaal-en emotionele problemen, en dergelijke) terwijl er vaak naar de leerkracht wordt gekeken om deze schoolresultaten op te krikken. Een leerkracht kan veel energie hebben gestoken om een leerling doorheen de leerstof te helpen, maar de onzekerheid van zijn toedoen aan de eigenlijke resultaten van deze leerling brengt ook kwetsbaarheid en de nodige emoties met zich mee.

Wat als leerkrachten geen emoties hadden? Zou het niet gemakkelijker zijn om al die emoties overboord te gooien en die emotioneel betrokken leerkrachten wat rationeler te laten handelen?

Toch niet.

Emoties versus leerkracht: 1 – 1 

teacher_clipart_3Zoals hierboven reeds vermeld, zijn emoties bij de leerkrachten fundamenteel eigen aan hun job. Eerder is reeds gewezen op het feit dat het beroep van leerkrachten een zeer kwetsbaar beroep is, omdat leerkrachten zich emotioneel openstellen voor hun leerlingen. Maar die emoties bij leerkrachten staan eigenlijk voor iets zeer waardevol. Zonder deze emotionele betrokkenheid is het namelijk niet mogelijk om een warme relatie op te bouwen met hun leerlingen. Het hebben van een warme positieve relatie met je leerkracht is echter een belangrijke voorwaarde voor de sociale en cognitieve ontwikkeling van kinderen. In een klas met een positief klimaat met sensitieve leerkracht, zullen de emotionele en cognitieve behoeften van de kinderen beter beantwoord kunnen worden waardoor diepgaand leren mogelijk is. Zich emotioneel en kwetsbaar opstellen zorgt ook dat authentieke interacties tussen leerkracht en leerling ontstaan wat de ontwikkeling van de leerlingen bevordert. Indien je alles rationeel zou bekijken en gaat plannen, laat je geen mogelijkheid open om in te gaan op wat de leerlingen zelf naar voor brengen op een bepaald moment. Net wanneer je openstaat voor verschillende initiatieven van de kinderen en ingaat op hun verhalen, kunnen de mooiste dingen geleerd worden.

Zichzelf emotioneel en kwetsbaar openstellen voor de klas kan eveneens zorgen voor een bevredigend gevoel wanneer dit positief beantwoord wordt door de leerlingen van jouw klas. Een gevoel van voldoening en professionele competentie. De klas en/of de school is voor de leerkracht een belangrijke plaats voor de ontwikkeling van hun zelfwaardering en zelfontplooiing.

Dus: Wat als leerkrachten geen emoties hadden? Dan bestonden er geen warme en authentieke relaties tussen de leerkracht en de leerlingen en ontbreekt elk persoonlijk engagement van de leerkracht, waardoor de ontwikkeling van de kinderen belemmerd kan worden.

Waarom dit blogbericht?Man with emotions symbols

Mijn pleidooi is dat leerkrachten best trots mogen zijn op al die emoties! Zich kwetsbaar en emotioneel openstellen maakt net het beste leren en de beste ontwikkeling mogelijk bij hun leerlingen (en bij zichzelf). Een pleidooi over het belang om de emotionele kwetsbaarheid van leerkrachten te erkennen en te omarmen.

Een leerkracht kan soms moeilijk het onderscheid maken tussen persoonlijk en professioneel, net omdat deze leerkracht zich als persoon voor de klas aanbiedt, ‘what you see, is what you get’. De leerkracht kan hierdoor als persoon verder groeien en kan hierdoor veel voldoening van zijn/haar kinderen krijgen. Maar zich kwetsbaar openstellen is een tweesnijdend zwaard: je kan ook als persoon in vraag gesteld worden en emotioneel beschadigd worden. Net als in andere verzorgende beroepen, is het welbevinden van de leerkracht mede afhankelijk van de relatie met de leerlingen en is de kans groter dat je emotioneel uitgeput geraakt of in een burn-out beland.

Het is dus van belang om de leerkrachten bij te staan in hun kwetsbare rol als leerkracht en bewust te zijn dat deze emoties deel zijn van hun job. We moeten hiervoor dan ook alert zijn en op tijd in grijpen wanneer het voor een leerkracht even teveel wordt.

logo_work_in_progressIn mijn doctoraatsonderzoek wil ik de emoties en het welbevinden van leerkrachten verder onderzoeken. In een eerste onderzoek wil ik dan ook graag nagaan hoe (negatieve) emoties voorkomen in het dagelijkse leven van leerkrachten, hoe deze kunnen verschillen tussen leerkrachten en welke factoren deze emoties eventueel kunnen voorspellen. Dit alles met het oog om leerkrachten te helpen in de belangrijke taak dat ze hebben; namelijk kinderen verder laten groeien en ontwikkelen!

Want:loesje

Inspiratiebronnen:

Kelchtermans, G. (2009). Who I am in how I teach is the message. Self-understanding, vulnerability and reflection. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 15, 257-272.

Spilt, J.L., & Koomen, H.M.Y. (2009). Widening the view on teacher-child relationships: teachers’ narratives concerning disruptive versus nonsdisruptive children. School Psychologie Review, 38(1), 86-101.

Spilt, J. L., & Koomen, H. M. Y. (2014). Gedragsproblemen van kinderen of relatieproblemen met kinderen: een cruciaal verschil?! Mensenkinderen, 29(141), 4-8.

Spilt, J. L., Koomen, H. M. Y., & Thijs, J. T. (2011). Teacher Wellbeing: the importance of teacher-student relationships.  Educational Psychology Review, 23(4), 457-477.

Van den Berg, R. (2002). Teachers’ meaning regarding educational practice. Review of Educational Research, 72, 577-625.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s