De psychologie achter Harry Potter

Harry Potter: een gewone Britse naam voor een niet zo gewone jongen. Een jonge wees die als ongeliefd manusje-van-alles inwoont bij zijn tante, oom en neef en zich nergens echt thuis voelt tot … hij op zijn 11de wordt uitgenodigd voor de Hogwarts School of Witchcraft and Wizardry (Zweinstein)! De rest van het verhaal is ondertussen geschiedenis, want Harry Potter heeft vele kinderen, jongeren, en ja, zelfs volwassenen over de wereld heen geraakt en geboeid. Er bestaan niet minder dan 7 boeken over Harry Potter, gekoppeld aan 8 films, gespreid over een periode van meer dan 10 jaar, met vertalingen in maar liefst 78 talen en meer dan 450 miljoen verkochte exemplaren (www.bloomsbury.com). Daarbij komt dan recent nog een toneelstuk waarbij nu vooral ingezoomd zou worden op het latere (volwassen) leven van Harry.

Harry

Mijn eerste boek van HP

Je merkt het al: Ook ik ben gegrepen door de microbe! Tijdens een of andere examenperiode in mijn opleiding tot schoolpsycholoog ben ik de boeken beginnen lezen en sindsdien ben ook ik een Potterfan die zowel boeken als films meermaals grondig heeft doorgenomen. Hoewel de persoonlijke en emotionele waarde van het fenomeen me dus al duidelijk was, had ik geen idee van de wetenschappelijke waarde: Zou Harry Potter ook een wetenschappelijke en vooral een verdere psychologische waarde hebben? Dat leek me als psycholoog wel een interessante vraag! Toen ik ging zoeken op “Web of Science” (een verzamelplaats voor wetenschappelijke publicaties) bleek  dat andere onderzoekers hier ook al aan hadden gedacht.

Persoonlijkheidsonderzoek

Zo blijkt uit het onderzoek van Crysel, Cook, Schember, en Webster (2015) dat individuen die in één van  de vier huizen van Zweinstein (Griffoendor/Gryffindor,  Zwadderich/Slytherin, Huffelpuf/Hufflepuff en Ravenklauw/Ravenclaw) gesorteerd werden via een online quiz ook van elkaar verschillen op   persoonlijkheidsdimensies geïdentificeerd in wetenschappelijk onderzoek. Meer specifiek en zoals verwacht, scoorden personen die in Huffelpuf werden gesorteerd hoger op vriendelijkheid. Personen die in Ravenklauw werden gesorteerd hadden meer nood aan cognitieve uitdagingen en personen die in Zwadderich werden gesorteerd scoorden hoger op “Dark Triad” persoonlijkheidskenmerken (zoals narcisme, Machiavellisme, en psychopathie; Paulhus & Williams, 2002).

Sociaal psychologisch onderzoek

Daarnaast toonden Vezzali, Stathi, Giovannini, Capozza, en Trifiletti (2015) aan dat men de houding van kinderen ten  opzichte van een gestigmatiseerde groep (bijv. kinderen met een migratie-achtergrond) kon verbeteren door hen passages van Harry Potter te laten lezen waarin sprake was van bepaalde vooroordelen en een reactie daarop van Harry Potter (en/of zijn vrienden).  Het effect kwam wel enkel naar voren naarmate de kinderen zich meer identificeerden met het personage Harry Potter. Vermoedelijk hangt dit samen met het feit dat Harry Potter zich vaak positief gedraagt ten opzichte van gestigmatiseerde personen of groepen doorheen de verschillende boeken. Ook het aantal gelezen Harry Potter boeken bleek bij jongeren positief gerelateerd te zijn aan de houding ten opzichte van enkele gestigmatiseerde groepen. Opnieuw waren deze effecten enkel significant voor jongeren (in het secundair onderwijs) die zich meer identificeerden met Harry Potter of voor jongeren (universiteitsstudenten) die zich minder identificeerden met Voldemort (een kwaadaardige tovenaar die als aartsvijand van Harry Potter fungeert).

Conclusie

Hoewel ik hier maar twee studies vermeld, suggereren beide studies toch alvast dat er minstens enige wetenschappelijke evidentie is voor een psychologische meerwaarde van Harry Potter! Of zoals Dumbledore (Perkamentus) het zou zeggen “Of course it’s fiction, but why on earth should that mean it’s not real?” (aangepast citaat uit Rowling (2007), Harry Potter and the Deathly Hallows).

 

Crysel, L. C., Cook, C. L., Schember, T. O., & Webster, G. D. (2015). Harry Potter and the measures of personality: Extraverted Gryffindors, agreeable Hufflepuffs, clever Ravenclaws, and manipulative Slytherins. Personality and Individual Differences, 83, 174-179.

Paulhus, D. L., & Williams, K. M. (2002). The dark triad of personality: Narcissism, Machiavellianism and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36, 556–563.

Vezzali, L., Stathi, S., Giovannini, D., Capozza, D., Trifiletti, E. (2015). The greatest magic of Harry Potter: Reducing prejudice. Journal of Applied Social Psychology, 45, 105-121.

https://www.pottermore.com/explore-the-story/the-sorting-hat

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s