KOP(P)-ZORGEN

Eén op vier mensen kampt ooit in zijn of haar leven met psychische problemen. Psychische problemen hebben een grote impact op het leven van de individuele patiënt alsook op zijn of haar context. Meer dan de helft van de mensen met een psychiatrische problematiek heeft kinderen1, maar nog te vaak worden deze kinderen uit het oog verloren. Desalniettemin vormen kinderen van ouders met een psychiatrisch of afhankelijkheidsprobleem (nl. KOPP/KOAP-kinderen) een erg kwetsbare groep. Onderzoek heeft namelijk aangetoond dat deze KOPP/KOAP-kinderen meer emotionele en gedragsproblemen vertonen dan kinderen van gezonde ouders. Daarenboven lopen ze op lange termijn meer risico om zelf een psychiatrische problematiek te ontwikkelen2.

Risico- en beschermende factoren

Of een KOPP/KOAP-kind zelf ook problemen zal ontwikkelen, is afhankelijk van een complex samenspel tussen allerlei risico- en beschermende factoren. In het algemeen spelen zowel genen, de kwaliteit van opvoeding, familiale interacties en de ruimere omgeving een belangrijke rol. Een psychische problematiek bij beide ouders of een zeer ernstige en eerder chronische problematiek zijn enkele voorbeelden van risicofactoren. Dat er in de omgeving helaas nog vaak een taboe heerst over psychische problemen vergroot ook de kans dat kinderen zelf problemen ontwikkelen. Het belemmert hen immers om over hun zorgen te praten en op zoek te gaan naar ondersteuning. Factoren die kinderen kunnen beschermen zijn onder andere het hebben van een vertrouwensfiguur, een bepaalde mate van inzicht in de problematiek van de ouder en goede sociaal-emotionele vaardigheden3.

KOPP-kinderen als jonge mantelzorgers

Sommblog4ige kinderen waarvan de ouders kampen met een psychisch probleem (maar dit geldt evenzeer voor een aantal kinderen van ouders met een ernstige ziekte, chronische ziekte of handicap) voelen zich ook genoodzaakt om enkele zorgtaken in het gezin op zich te nemen. In België zou het totaal aantal jonge mantelzorgers geschat worden op 40.0004. Zorg dragen voor anderen is iets wat bij alle kinderen gestimuleerd moet worden. Echter, wanneer kinderen regelmatig substantiële taken op zich nemen die niet passen bij hun leeftijd, kan dit een negatieve impact hebben op hun eigen welzijn en ontwikkeling5. De verantwoordelijkheid die met deze zorgtaken gepaard gaat, dwingt deze kinderen om veel sneller dan normaal volwassen te worden en het onbezorgde aspect van het kind-zijn achter zich te laten. Jonge mantelzorgers geven immers vaak aan voortdurend heel bezorgd te zijn over het welzijn van hun zieke ouder. De zorgtaken die zij liefdevol, maar noodgedwongen opnemen, gaan vaak ten koste van hun hobby’s of schoolwerk4,6.

Onlangs zond het televisieprogramma Koppen XL op de Vlaamse zender Eén een interessante reportage uit waarin de kwetsbare positie van jonge mantelzorgers onder de aandacht werd gebracht. Dergelijke initiatieven zijn belangrijk aangezien de tamelijk grote groep KOPP/KOAP-kinderen en jonge mantelzorgers tot op heden een vrij onbekende en vergeten groep is in onze maatschappij. Desalniettemin verdienen zij omwille van hun kwetsbare positie de nodige zichtbaarheid, aandacht en ondersteuning.

Enkele initiatieven

Bij de behandeling van volwassenen met een psychiatrische problematiek is het belangrijk om ook de kinderen van deze patiënten niet uit het oog te verliezen. KOPP/KOAP-kinderen hebben er baat bij wanneer zij zoveel mogelijk  geïnformeerd worden BLOG2over de moeilijkheden die zijn of haar ouder ervaart. Dit uiteraard op een manier die aangepast is aan het ontwikkelingsniveau van het kind. Een hulpmiddel hierbij zijn kinderboeken waarin deze problematiek op kindvriendelijke manier besproken wordt. Enkele voorbeelden: ‘Hoofd in de wolken’ (vzw Huishouden) en ‘Mama is anders’ (uitgeverij Clavis).

Uit onderzoek is tot slot gebleken dat veel KOPP-kinderen en jonge mantelzorgers nood hebben aan contact met lotgenoten4,5. De website www.ikmaakdeklik.be van de vzw Huishouden is bijvoorbeeld een online platform waar kinderen van ouders met een psychische problematiek (vanaf 10 jaar) terecht kunnen voor meer informatie, contact met lotgenoten of hulpverleners. Specifiek voor jonge mantelzorgers organiseerde Ziekenzorg CM op 16 mei een Jonge Helpende Handen dag (JOHH) in Walibi waar jonge mantelzorgers elkaar konden ontmoeten en de aandacht kregen die ze verdienen.

Meer informatie?

Voor meer informatie over KOPP/KOAP en jonge mantelzorgers kan u onder andere terecht op respectievelijk volgende websites:

http://www.koppvlaanderen.be/
http://k-s.be/de-wereld-volgens-kinderen/welzijn/jonge-mantelzorgers/

Referenties

1 Nicholson, J., Biebel, K., Williams, V. F., & Katz-Leavy, J. (2004) Prevalence of Parenthood in Adults with Mental Illness: Implications for State and Federal Policy, Programs and Providers. In R. W. Manderscheid & M. J. Henderson (Eds.), Mental health, United States, 2002 (pp. 120-137). Rockville, MD: Substance Abuse and Mental Health Services Administration.

2 Dean, K., Stevens, H., Mortensen, P. B., Murray, R. M., Walsh, E., & Pedersen, C. B. (2010). Full spectrum of psychiatric outcomes among offspring with parental history of mental disorder. Arch Gen Psychiatry, 67, 822–829. doi:10.1001/archgenpsychiatry.2010.86

3 Schouten B., Hindrikx C., & Geebels M. (2010). Onderzoek naar de impact van preventie bij Kopp. Maaseik: KoppOp! (Kinderen van ouders met psychische problemen – ondersteuning en preventie).

Lauwers, H. (2013). Jonge mantelzorgers? Kinderen van ouders met een chronische ziekte of handicap. Een belevingsonderzoek. Brussel: Kind & Samenleving.

5 Becker, S., Dearden, C., & Aldridge, J. (2000). Young carers in the UK: Research, policy and practice. Research, Policy and Planning, 8, 13-22.

Siskowski, C. (2006). Young caregivers: Effect of family health situations on school performance. The Journal of School Nursing, 22, 163-169. doi:10.1177/10598405060220030701

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s