Gedragsproblemen in de klas: Coaching van leerkrachten

Hoe moeten leerkrachten omgaan met gedragsproblemen van leerlingen? Over deze vraag wordt al tientallen jaren nagedacht. Hoe komt het dan dat we hier nog steeds zo mee worstelen?

ID-100149508

Image courtesy of artur84 at FreeDigitalPhotos.net

Leerkracht-leerling interacties en de ontwikkeling van gedragsproblemen vormen een belangrijk onderzoeksthema binnen onze onderzoeksgroep. Al eerdere schreven we over interventieprogramma’s die positieve effecten hebben op zowel het interactieve gedrag van leerkrachten als op de ontwikkeling van kinderen (zie de eerdere blogs van Sanne van CraeyeveltTessa Weyns en Hilde Colpin). Hoewel we vaak gemiddeld genomen verbetering zien, blijken deze programma’s lang niet altijd voor alle kinderen te werken. Onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam toonde bijvoorbeeld aan dat Taakspel niet of onvoldoende werkt voor kinderen met hardnekkige gedragsproblemen (ca. 10% van de onderzoekspopulatie, Spilt, Koot, & Van Lier, 2013). Eerder legden we al uit waarom dat misschien niet verwonderlijk is (zie eerdere blog van Jantine Spilt).

Daarnaast zien we in ons interventieonderzoek wel veranderingen in het gedrag van leerkrachten, maar weten we vaak niet of de veranderingen blijvend zijn of na verloop van tijd uitdoven. Hoe kunnen we leerkrachten op zo’n manier ondersteunen dat er sprake kan zijn van een duurzame verandering? Die vraag blijft schoolbegeleiders en onderzoekers bezighouden.

Key2Teach: Intensieve coaching

ID-100288018

Image courtesy of Stuart Miles at FreeDigitalPhotos.net

In Rotterdam ontwikkelden onderzoekers een multi-methode coachingstraject voor leerkrachten binnen het project Key2Teach. De coaching was gericht op een kind in de klas dat én hoog scoorde op gedragsproblemen én hoog scoorde op een conflictueuze relatie met de leerkracht. De coachingsmethodieken bestonden uit een combinatie van meer reflectieve methodieken (gericht op bewustwording) en meer gedragsgerichte methodieken (gericht op verbetering van de pedagogische aanpak). Er werd bewust gekozen om te starten met de reflectieve methodieken om leerkrachten aan te zetten tot zelfreflectie. Het idee hierachter is dat bewustwording van achterliggende gedachten en gevoelens een leerkracht ontvankelijker kan maken voor meer gedragsgerichte interventies en dat zelfreflectie een voorwaarde is voor een blijvende gedragsverandering. Eén van de meer reflectieve coachingsmethodieken van de multi-methode aanpak was Relatiegerichte Reflectie of Leerkracht Leerling Interactie Coaching (LLInC; Koomen & Spilt, 2010-2016, Spilt et al., 2012).

LLInC is een methodiek die Helma Koomen (Universiteit van Amsterdam) en ik samen ontwikkeld hebben. Leerkrachten worden aangemoedigd tot zelfonderzoek waarbij ze nagaan wat hun achterliggende gedachten en gevoelens zijn over de leerling en over zichzelf in relatie tot de leerling en hoe deze gedachten en gevoelens hun dagelijkse interacties met de leerling beïnvloeden. Dit gebeurt in twee individuele coachingssessies van ongeveer 50 minuten.

LLInC is geïnspireerd op het gedachtegoed van prof. Robert Pianta (University of Virginia). Volgens Pianta ontwikkelen leerkrachten mentale representaties van hun relaties met specifieke leerlingen. Deze mentale representaties omvatten geïnternaliseerde gevoelens en (automatische) gedachten over de leerling en over de zelf in relatie tot de leerling. Wanneer de mentale representatie negatief gekleurd is door negatieve gevoelens (bijv. teleurstelling of frustratie) of negatieve gedachten (bijv. “dit kind heeft geen respect voor mij”, “wanneer dit kind zich zo gedraagt, kan ik niets opbouwen met dit kind”), dan heeft dit een negatieve invloed op de interacties met de leerling, doorgaans zonder dat de leerkracht zich hier bewust van is.

ID-100149567

Image courtesy of artur84 at FreeDigitalPhotos.net

Wanneer de leerkracht zich wél bewust is van negatieve gevoelens of gedachten ontstaat er ruimte voor verandering. Om dit te bereiken stelt Pianta (1999, p.135) het volgende voor: “… help the adult narrate the representation… [and] put words to the feelings and beliefs”. Over de rol van de coach zegt hij: “The consultant helps summarize [and uses theory to label] the teacher’s narration of relationship experience in more general terms… [and helps the teacher] to understand connections among beliefs, feelings, and behaviors toward the child”. En dat is nu precies wat we proberen te doen met LLInC.

 

“… the value lies in the fact that it can serve as a basis for teachers’ reflection, or, what is the same, it offers the possibility of going from the irrational to the rational, from unawareness to awareness, from the implicit to the explicit, from ignorance and custom to knowledge and reflection’ (Clemente & Ramirez, 2008) .”

Workshop LLInC in Amsterdam

Voor wie geïnteresseerd is in LLInC, is het misschien interessant om te weten dat je een workshop kunt volgen op het congres van de International School Psychology Association (ISPA) in Amsterdam. De workshop wordt gegeven door Helma Koomen, Mirella van Minderhout en mijzelf.

Andere interessante bijdragen op het ISPA congres

Het jaarlijkse congres van de ISPA vindt dit jaar plaats in Amsterdam (van 20 tot 23 juli). Onze onderzoekseenheid zal daar goed vertegenwoordigd zijn. Zo zal Maaike Engels haar onderzoek naar de invloed van relaties met klasgenoten en leerkrachten op de schoolse betrokkenheid van adolescenten presenteren. Karine Verschueren, Tessa Weyns en Sanne Van Craeyevelt zullen presentaties geven over hun onderzoek naar het belang van positieve leerkracht-leerling interacties voor jonge kinderen. Katrien Koenen zal de resultaten presenteren van haar onderzoek naar emoties van leerkrachten in interacties met kinderen in het buitengewoon (speciaal) onderwijs. Kathleen Bodvin zal een presentatie geven over sociale ongelijkheid en buitenschoolse hulpverlening. Het volledige programma van de ISPA is hier terug te vinden.

Literatuur

 Pianta, R. C. (1999). Enhancing relationships between children and teachers. Washington, DC: American Psychological Association.

Spilt, J. L., & Koomen, H. (2014). Gedragsproblemen van kinderen of relatieproblemen met kinderen: een cruciaal verschil?! Mensenkinderen, 141, 4-8.

Spilt, J. L., Koomen, H. M. Y., Thijs, J. T., & van der Leij, A. (2012). Supporting teachers’ relationships with disruptive children: the potential of relationship-focused reflection. Attachment & Human Development, 14(3), 305-318.

Website LLInC

http://www.bureaumind.nl/llinc/ontstaansgeschiedenis/

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s