Diabetes in het gezin: één voor allen, allen voor één?!

Type 1 diabetes in het gezin

Type 1 diabetes, ook wel suikerziekte genoemd, komt relatief vaak voor in de kindertijd, adolescentie en jongvolwassenheid. Bij type 1 diabetes maakt het lichaam geen insuline meer aan, waardoor suiker niet meer opgenomen wordt door het lichaam en er problemen ontstaan met de suikerwaarden in het bloed. Genezen is (tot op heden) niet mogelijk, maar de ziekte kan wel onder controle gehouden worden mits een strikte behandeling. Zo moeten patiënten meermaals per dag bloedwaarden meten, insuline toedienen, specifieke dieetvoorschriften volgen en intensief sporten. Uiteraard dient het hele gezin -niet enkel de patiënt- zich te (her)organiseren om te beantwoorden aan deze behandelingsvoorschriften, wat betekent dat niet enkel de patiënt, maar ook de andere gezinsleden hiervan impact ervaren.

Voor jonge kinderen is de bijdrage van de ouders in de behandeling van diabetes ontzettend belangrijk en hangt het functioneren van de ouders bijgevolg sterk samen met het functioneren van hun kinderen. Doorheen het opgroeiproces verandert de ouder-kind relatie geleidelijk aan, waarbij kinderen uiteindelijk tieners worden en groeien in zelfstandigheid en verantwoordelijkheid. Ze leren zorg te dragen voor zichzelf, zowel op vlak van diabetes als daarbuiten. Zou dit kunnen betekenen dat het functioneren van adolescenten en jongvolwassenen minder sterk samenhangt met het functioneren van hun ouders in vergelijking met de kinderjaren? Uit onderzoek blijkt dat het gezinsklimaat, de opvoeding en de betrokkenheid van ouders belangrijk blijven, ook in de adolescentie en jongvolwassenheid. Vandaar onze interesse in deze samenhang tussen het functioneren van ouders enerzijds, en adolescenten en jongvolwassenen met type 1 diabetes anderzijds, waarbij we inzoomen op het ouderlijk functioneren, de opvoeding en het functioneren van patiënten met type 1 diabetes. Kort samengevat, in welke mate geldt ook in de adolescentie en volwassenheid het “één voor allen, allen voor één” principe? Zijn ouders die meer impact van de ziekte ervaren, geneigd om minder positieve opvoedingstechnieken toe te passen en hangt dit samen met het functioneren van de patiënt?

Onze studie

Om dit na te gaan hebben wij patiënten (18-25 jaar) en hun beide ouders uitgenodigd om deel te nemen aan een grootschalig vragenlijstonderzoek. Aangezien we zowel verbanden tussen patiënten en moeders, als patiënten en vaders in kaart wilden brengen, voerden we aparte analyses uit voor patiënt-moeder dyades (317) en patiënt-vader dyades (278). Uit de resultaten blijkt, zowel voor moeders als vaders, dat wanneer ouders ervaren dat de ziekte van hun kind hen belemmert in het dagelijks leven (sociaal leven, carrière, …), dit samenhangt met meer depressieve symptomen bij ouders. Op hun beurt hangen deze samen met een minder goed functioneren bij de patiënten zelf, bijvoorbeeld meer gerapporteerde depressieve symptomen, minder goed opvolgen van behandelingsvoorschriften en slechtere bloedwaarden.

Opvoedingsaspecten blijken echter ook een belangrijk rol te spelen. We zoomden in ons onderzoek in op twee minder positieve opvoedingsdimensies, namelijk psychologische 05ecdccd7760b43ddd81008d20dc0b4fcontrole en overbescherming. Psychologische controle omvat het kritische opvoeden, wanneer ouders bijvoorbeeld eerdere fouten oprakelen als er iets fout loopt, of wanneer zij een andere mening van zoon of dochter niet aanvaarden. Overbeschermend, angstig opvoeden uit zich dan weer in een overmatig bekommering om de zoon of dochter, wanneer ouders bijvoorbeeld overal gevaren zien of werk overbodig uit handen nemen van hun kind. Onze resultaten tonen aan dat het functioneren van de patiënten lijkt samen te hangen met het al dan niet ervaren van psychologische controle in de opvoeding. Zo blijken ouders die een grotere negatieve impact van de ziekte van hun kind rapporteren, meer depressieve gevoelens te ervaren, waarbij dit globaal genomen samenhangt met een minder optimale opvoedingssituatie.

Een voorlopige conclusie

De resultaten van ons onderzoek versterken de visie op opvoeding als een continu, voortdurend proces dat een aanvang neemt bij de geboorte en wordt verdergezet tot in de volwassenheid. Ouders vormen doorheen dit opgroeiproces een continue bron van ondersteuning en begeleiding. Wanneer kinderen en jongeren geconfronteerd worden met een chronische ziekte, is het daarom belangrijk om ook de ouders blijvend te betrekken in de behandeling van hun kind. Hiermee onderstrepen we graag dat dit zowel voor moeders als vaders geldt. Beiden verdienen de praktische en psychologische ondersteuning die zij nodig achten. Een warm, responsief gezinsklimaat in gezinnen die kampen met een chronische ziekte -maar ook in gezinnen die hier niet mee geconfronteerd worden- kan happy-family-clip-art-well-being-clipart-dc7oeMKc9ertoe bijdragen dat de ziekte (of een andere stressfactor) het gezin dichter bij elkaar brengt, tot een team vormt, en zo het “allen voor één” principe bevestigt.

 

-Sofie Prikken-

 

Wil je graag meer lezen over dit thema?

Barber, B. K., Stolz, H. E., Olsen, J. A., Collins, W. A., & Burchinal, M. (2005). Parental Support, Psychological Control, and Behavioral Control: Assessing Relevance across Time, Culture, and Method. Monographs of the Society for Research in Child Development, 70, i-147

Mackey, E. R., Struemph, K., Powell, P. W., Chen, R., Streisand, R., & Holmes, C. S. (2014). Maternal Depressive Symptoms and Disease Care Status in Youth With Type 1 Diabetes. Health Psychology, 33, 783-791. doi:10.1037/hea0000066

Seiffge-Krenke, I. (2001). Diabetic adolescents and their families: Stress, coping, and adaptation: Cambridge University Press.

Soenens, B., & Vansteenkiste, M. (2010). A theoretical upgrade of the concept of parental psychological control: Proposing new insights on the basis of self-determination theory. Developmental Review, 30, 74-99. doi:10.1016/j.dr.2009.11.001

 

 

Advertenties

Een Reactie op “Diabetes in het gezin: één voor allen, allen voor één?!

  1. Pingback: Ben jij als vriend belangrijker dan je zelf zou denken bij de behandeling van een chronische ziekte? | Opgroeien·

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s