Grootouder met dementie: een uitdaging voor het gezin

Dementie?

Het aantal mensen met dementie stijgt wereldwijd razendsnel. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie lijden momenteel bijna 50 miljoen mensen aan een vorm van dementie. Tegen 2050 verwacht men een verdrievoudiging van dit aantal. In ons land wordt meer dan 10 procent van de bevolking ouder dan 65 jaar ermee geconfronteerd.
Maar wat is dementie nu precies? Dementie is een syndroom, wat betekent dat het een verzamelnaam is voor een groep van ziektes met gelijkaardige symptomen. De gemeenschappelijke noemer van deze groep van aandoeningen is dat er een stoornis optreedt in het functioneren van de hersenen. Dit kan zich uiten in problemen met het geheugen, leervermogen, de aandacht, taal, waarneming, handelingen, enzoverder. Om van dementie te kunnen spreken dienen deze problemen een duidelijke negatieve impact te hebben op het dagelijks functioneren. Dementie is dus geen normaal verouderingsproces, maar een abnormale stoornis in de hersenen. De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer (60-75%), met als belangrijkste symptoom opvallende geheugenproblemen.

(Klein)kinderen en dementie: uitdagingen en opportuniteiten

Dementie raakt niet alleen de oudere zelf maar het volledige omringende netwerk van familie en vrienden. Ook voor kleinkinderen kan de confrontatie met een grootouder met dementie erg groot zijn. Aangezien dementie naast cognitieve problemen ook belangrijke veranderingen in gedrag en persoonlijkheid met zich mee kan brengen, kan dit bij kinderen gevoelens van schaamte, frustratie, verdriet, boosheid of angst oproepen.
Soms gebeurt tuintafel_2_lowres_met_logohet dat een grootouder met dementie intrekt bij een zoon of dochter omdat alleen wonen niet langer mogelijk is. Kleinkinderen van wie de grootouder gaat inwonen bij het gezin ervaren de grootste impact op hun leven. De zorg voor de oudere met dementie leidt tot grote aanpassingen in de dagelijkse routines en gewoontes waardoor er bijvoorbeeld minder tijd is voor schoolwerk, vrienden, hobby’s of gezinsactiviteiten. Kinderen kunnen bovendien gevoelig zijn voor verhoogde stress van ouders en er kunnen irritaties en conflicten optreden tussen de gezinsleden.
Belangrijk is dat er ook positieve gevolgen kunnen zijn. Kinderen kijken vaak met bewondering en respect op naar hoe hun ouders zich inzetten voor de grootouder met dementie. Steun zoeken bij elkaar en het gezamenlijk succesvol aanpakken van uitdagingen kunnen de banden binnen het gezin versterken. Deze kinderen leren verder ook copingstrategieën en waarden over de zorg voor ouderen die andere leeftijdsgenoten niet leren en verwerven hierdoor gevoelens van competentie en maturiteit. Bovendien kan zo een ingrijpende ziekte een waardevol aanknopingspunt vormen om met kinderen te spreken over de kwetsbaarheid en moeilijke aspecten van het menselijk leven en andere existentiële topics.

Het belang van openlijk communiceren en informeren

Ouders (of aheten_0ndere opvoeders) kunnen kinderen begeleiden in het omgaan met de uitdagingen die dementie met zich meebrengt. Eén van de belangrijkste factoren hierbij is het uitgebreid informeren van kinderen over de ziekte van de grootouder. Als kinderen vreemd of moeilijk gedrag kunnen toeschrijven aan de ziekte in plaats van dit te zien als kenmerk van de grootouder, kan dit helpend zijn om negatieve gevoelens een plaats te geven en te verwerken. Het samen ophalen van positieve herinneringen aan de grootouder vóór de ziekte kan hier verder aan bijdragen. Op die manier leren kinderen en ouders samen dat het niet de grootouder is die hun gevoelens van kwaadheid of frustratie verdient, maar wel die enge ziekte.
Als het gespreksonderwerp daarentegen vermeden wordt, bijvoorbeeld met het idee om het kind te beschermen, kan dit erg nadelige gevolgen hebben voor de relatie tussen het kind en de grootouder. Openlijk communiceren en kinderen aanmoedigen om vragen te stellen is dus erg belangrijk. Door kinderen actief te betrekken en hen te leren hoe ze het best kunnen omgaan en praten met de grootouder, worden positieve interacties gestimuleerd.
Er is heel wat geschreven materiaal beschikbaar over en voor kinderen om ouders bij dit alles te ondersteunen. Een uitgebreide lijst van dergelijke literatuur is onder andere te vinden op de website van het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen (www.dementie.be) en in verschillende regionale documentatiecentra kan je deze ook gratis uitlenen.

 

Referenties

Celdrán, M., Villar, F., & Triadó, C. (2012). When grandparents have dementia: Effects on their grandchildren’s family relationships. Journal of Family Issues, 33(9), 1218-1239.

Celdrán, M., Villar, F., & Triadó, C. (2014). Thinking about my grandparent: How dementia influences adolescent grandchildren’s perceptions of their grandparents. Journal of aging studies, 29, 1-8.

Howard, K., & Singleton, J. F. (2001). The forgotten generation: The impact a grandmother with Alzheimer’s disease has on a granddaughter. Activities, Adaptation & Aging, 25(2), 45-57.

Manthorpe, J. (2005). A child’s eye view: Dementia in children’s literature. British Journal of Social Work, 35(3), 305-320.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s