Sociale angst bij jongeren: Wat houdt het in?

Één op vijf Vlaamse jongeren kampt met psychische problemen en één van de meest voorkomende psychische problemen is sociale angst. Sociale angst ontstaat meestal voor het 20e levensjaar, gaat over het algemeen niet vanzelf over en heeft een grote impact op het leven van jongeren. Desondanks krijgt de problematiek relatief weinig aandacht. Voor ons redenen genoeg om op onze blog stil te staan bij wat sociale angst bij jongeren precies inhoudt.

Wat is sociale angst?

Beeld je in; Je moet een presentatie geven voor een groot publiek en alle ogen zijn op jou gericht. Of je komt aan op een verjaardagsfeest waar je nog niemand blijkt te kennen.

eyes-730743_960_720De kans is groot dat je je in deze situaties aanvankelijk wat ongemakkelijk voelt. Je hart zal bijvoorbeeld sneller beginnen te kloppen wanneer je achter de micro gaat staan en aan de start van het feestje, omringd door onbekend gezelschap, zal je misschien niet meteen goed weten hoe je jezelf een houding moet geven. Gelukkig verdwijnt dit onbehaaglijke gevoel bij de meeste mensen snel. Sommigen zijn in sociale situaties echter zo onrustig en angstig dat ze hieronder lijden en dat het hun functioneren belemmert. Er is dan sprake van een sociale angststoornis.

Erg kenmerkend voor sociale angst is het gevoel voortdurend bekeken te worden en de angst om negatief beoordeeld te worden door anderen. Die angst kan zo heftig zijn, dat men sociale situaties met intense angst doorstaat of gaat vermijden. De ogenschijnlijk meest banale sociale interacties (bv. eten in gezelschap van anderen, het voeren van een gesprek, de weg vragen, …) vormen een grote uitdaging.

Wanneer ontstaat een sociale angststoornis?

Een sociale angststoornis ontstaat doorgaans in de adolescentie – de overgangsfase van kindertijd naar volwassenheid. Adolescenten worden zich meer bewust van zichzelf en van de anderen om hen heen. Ze gaan meer nadenken over wat anderen over hen denken en worden gevoeliger voor negatieve beoordelingen van leeftijdsgenoten. Sociale angst kan echter ook al in de kindertijd voorkomen.

Zijn sociale angstsymptomen makkelijk te herkennen?Sociale angst

Nee. Het duurt vaak lang vooraleer symptomen van sociale angst als dusdanig worden herkend. Sociaal angstige jongeren voelen zich in hun veilige thuisomgeving immers meestal goed in hun vel en ouders krijgen vaak te horen dat hun kinderen zich voorbeeldig gedragen op school. Daarnaast wordt sociale angst ook vaak verward met verlegenheid. Verlegen jongeren hebben vaak meer tijd nodig om zich op hun gemak te voelen in sociale situaties, maar zullen hier uiteindelijk meestal in slagen. Zij worden niet overspoeld door angst.

Wat zijn de gevolgen?

Adolescenten worden in hun dagelijks leven voortdurend geconfronteerd met sociale situaties. Alleen al de schoolcontext, waar ze erg veel tijd doorbrengen, zit doordrongen van sociale interacties. Deze sociale interacties dragen bij tot de ontwikkeling van belangrijke vaardigheden (oa., aangaan van relaties, participatie in de klas, …). Vermits deze situaties vaak worden vermeden door sociaal angstige adolescenten, spreekt het voor zich dat een sociale angststoornis de ontwikkeling van adolescenten ernstig kan verstoren.

isolatedDaarnaast kunnen adolescenten met een sociale angststoornis ook andere geestelijke gezondheidsproblemen ontwikkelen. In ons eigen onderzoek vonden we bijvoorbeeld dat sociale angstsymptomen voorspellend zijn voor gevoelens van eenzaamheid één jaar later. Doordat sociaal angstige jongeren sociale situaties gaan vermijden, ontstaan er immers minder mogelijkheden om relaties met anderen aan te gaan. Een beperkt sociaal netwerk kan ervoor zorgen dat deze jongeren zich eenzaam gaan voelen.

Hoe kunnen sociaal angstige jongeren worden geholpen?

Hoewel een sociale angststoornis meestal niet vanzelf overgaat, is het wel goed behandelbaar. Uit onderzoek is gebleken dat cognitieve gedragstherapie helpt bij het behandelen van sociale angst. In cognitieve gedragstherapie wordt ervan uitgegaan dat gedachten, gevoelens en gedrag samenhangen en elkaar beïnvloeden. Onder begeleiding van een therapeut leren jongeren om negatieve gedachten te herkennen, deze vervolgens uit te dagen en om te zetten in helpende gedachten. Ook zal de jongere uitgedaagd worden om de confrontatie aan te gaan met dat waar hij/zij bang voor is. Dit gebeurt stapsgewijs en onder begeleiding van een therapeut en de omgeving.

Verder blijkt er in de behandeling van sociale angst ook een belangrijke rol weggelegd te zijn voor de omgeving. Onderzoek heeft immers aangetoond dat warme relaties met ouders en vrienden kunnen bijdragen tot het verminderen van sociale angstsymptomen bij adolescenten. Ouders worden dan ook vaak bij de therapie van de jongere betrokken.

handen op elkaar

Meer weten?

Kashdan, T. B., & Herbert, J. D. (2001). Social anxiety disorder in childhood and adolescence: Current status and future directions. Clinical Child and Family Psychology Review, 4, 37-61. doi:10.1023/A:1009576610507

Scaini, S., Belotti, R., Ogilari, A., & Battaglia, M. (2016). A comprehensive meta-analysis of cognitive behavioral interventions for social anxiety disorder in children and adolescents. Journal of Anxiety Disorders, 42, 105-112. doi:10.1016/j.janxdis.2016.05.008

Sebastian, C., Viding, E., Williams, K. D., & Blakemore, S. J. (2010). Social brain development and the affective consequences of ostracism in adolescence. Brain and Cognition, 1, 134-145. doi:10.1016/j.bandc.2009.06.008

Van Zalk, N., & Van Zalk, M. (2014). The importance of perceived care and connectedness with friends and parents for adolescent social anxiety. Journal of Personality, 83, 346-360. doi:10.1111/jopy.12108

Informatieve folder over sociale angst:
https://www.lumc.nl/patientenzorg/patienten/patientenfolders/sociale-fobie

Dossier ‘Jeugdigen met angststoornissen: Wat werkt?’ van het Nederlands JeugdInstituut:
https://www.nji.nl/nl/Download-NJi/Wat-werkt-publicatie/(311053)-nji-dossierDownloads-WatWerkt_Angststoornissen.pdf

 

Sofie Danneel is doctoraatsstudent aan de onderzoekseenheid Schoolpsychologie en Ontwikkeling in Context van de KU Leuven. Haar onderzoek focust zich op de gezamenlijke ontwikkeling van eenzaamheid, sociale angst en depressieve gevoelens bij adolescenten.

Advertenties

Een gedachte over “Sociale angst bij jongeren: Wat houdt het in?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s