Waardevolle lessen uit Finland: Een close-up van het Finse onderwijssysteem

Weinig tot geen huiswerk? Minder lessen en meer pauzes? Weinig toetsen? Op het eerste zicht lijken dit geen factoren te zijn van een goed onderwijssysteem. Echter, niets is minder waar. Het onderwijs in Finland behoort al jaren in de top 5 van het beste onderwijs van de wereld. Maar wat maakt het Finse onderwijssysteem zo speciaal? En, misschien belangrijker, wat kunnen wij van Finland leren?

Het Finse onderwijssysteem

Het onderwijs in Finland is zeer omvattend en grotendeels gratis. Zo kunnen ouders hun kinderen tot en met 6 jaar naar de gratis voorschoolse opvang brengen. Tijdens de voorschoolse opvang staat de ontwikkeling, gezondheid en welzijn van kinderen centraal. Wanneer kinderen 7 jaar worden starten ze aan de basisschool (of alakoulu in het Fins) voor een periode van 6 jaar (leerjaar 1 tot en met 6). Gedurende de basisschool hebben leerlingen steeds dezelfde leerkracht, waardoor er hechte leerkracht-leerling relaties kunnen ontstaan. Er zijn geen kosten verbonden aan het volgen van het basisonderwijs en er worden gratis schoolmaaltijden voorzien voor alle leerlingen.

IMG_20170906_103143
Finse basisschool klas

Na de basisschool maken de leerlingen de overstap naar de middelbare school. De middelbare school bestaat uit een (gratis) verplichte onderbouw (of yläkoulu in het Fins), leerjaar 7 tot en met 9, en een vrijwillige bovenbouw (lukio in het Fins), leerjaar 10 tot en met 12. De leerlingen hebben, net zoals vele andere Europese landen, verschillende leraren per vakgebied. Echter, wordt er in Finland per dag gemiddeld een uur minder les gegeven, is er bijna geen huiswerk of toetsen, en zijn er vaker pauzes. Tot de leeftijd van 16 jaar wordt de vooruitgang van de leerlingen  vastgesteld aan de hand van kwalitatieve rapporten op basis van het oordeel van de leerkracht. Daarnaast zitten leerlingen in kleine klassen met zelden meer dan 20 leerlingen. Met deze kleine klassen kunnen leerkrachten voldoende steun en begeleiding geven aan de individuele leerlingen. Ook zitten alle leerlingen, ongeacht het leerniveau, in dezelfde klas. Leerlingen met leermoeilijkheden kunnen eventueel extra begeleiding krijgen van een speciaal daarvoor getrainde leerkracht.

Als leerlingen de negenjarige middelbare school hebben afgerond, mogen zij kiezen of zij hun middelbare school willen voortzetten in een academische richting (lukio) of liever kiezen voor een beroepsopleiding (ammattikoulu). Beide opties duren ongeveer drie jaar en bieden respectievelijk toegang tot de universiteit of de arbeidsmarkt.Onderwijs FinlandFinse leerkrachten 

In tegenstelling tot veel andere Europese landen heeft het lerarenberoep veel aanzien in Finland. Het beroep van leraar staat ongeveer even hoog of hoger op de maatschappelijke ladder als artsen. Daarnaast worden leerkrachten goed betaald (salarissen zijn hoger dan OECD gemiddelde). Er zijn dan ook veel studenten die leerkracht willen worden en zijn de lerarenopleidingen erg in trek. Voor de lerarenopleiding gelden echter strenge toelatingsprocedures, waarbij slechts 10% van de studenten toegelaten kan worden tot de universitaire opleiding tot leerkracht. Alleen studenten met bovengemiddelde academische prestaties, motivatie en doorzettingsvermogen worden toegelaten tot de opleiding. Elke universitaire lerarenopleiding is verbonden aan een school. Op deze school kunnen de studenten lessen observeren, zelf oefenen met lesgeven, en elkaar van feedback voorzien. Hierbij is de koppeling van theorie en praktijk erg belangrijk, wat de kwaliteit van het onderwijs ten goede komt.

Na het behalen van het universitaire masterdiploma wordt er van Finse leraren verwacht dat ze zich voortdurend bijscholen, zodat hij/zij van alle onderwijsontwikkelingen op de hoogte blijft. Hiervoor is voldoende tijd beschikbaar, aangezien Finse leraren vrij zijn van veel belastende taken, zoals maken en verbeteren van toetsen, cijfers invoeren, en bijhouden van administratie. Zo heeft een leraar tijdens zijn werkweek genoeg tijd om zijn lessen voor te bereiden, nieuw lesmateriaal te ontwerpen en te overleggen met collega’s. Ook krijgen de leraren relatief veel vrijheid om hun lessen in te vullen, zolang zij maar aansluiten bij de nationale leerlijnen. Daarnaast worden leerkrachten ondersteund door schoolpsychologen en maatschappelijk werkers die aanwezig zijn op school om leerlingen te helpen die moeilijkheden ondervinden.

In Finland worden ouders ook nauw bij het onderwijs betrokken. Zo houden Finse leraren elke dag een online systeem bij waarin zij aantekeningen kunnen maken over de individuele leerlingen en eventueel belangrijke gebeurtenissen die dag . Ouders kunnen dit systeem van huis uit opvolgen, waardoor zij dus goed op de hoogte zijn van de schoolse ontwikkeling van hun kind. Daarnaast zijn er uitgebreide ouder-bijeenkomsten (van soms wel 2 uur) waarbij de vooruitgang en eventuele moeilijkheden met de ouders en het kind besproken kunnen worden.

Lessen uit Finland? 

Over het algemeen lijkt er in Finland een cultuur te zijn waarin onderwijs buitengewoon belangrijk is. Dit blijkt uit de inrichting van het onderwijssysteem: Gratis onderwijs tot en met 16 jaar, gericht op gelijke kansen voor iedere leerling ongeacht afkomst, woonplaats, of leerniveau, en de aanwezigheid van goede lerarenopleidingen. Daarnaast lijkt de ontwikkeling van leerlingen een gedeelde verantwoordelijkheid te zijn die gedragen wordt door zowel de overheid, ouders, leerkrachten en de leerlingen zelf. Door goed samen te werken met alle betrokken partijen kan er kwaliteitsvol onderwijs tot stand komen.

Dit blijkt ook uit het recent verschenen Global Education Monitoring Report 2017/8 (uitgegeven door Unesco op 24 oktober 2017), waarin wordt beschreven dat er een brede betrokkenheid van alle partners nodig is, waarbij zij tezamen verantwoordelijk zijn voor kwaliteitsvol onderwijs. Wanneer je de verantwoordelijkheid slechts bij een van de partijen, zoals bv. alleen de leerkracht of alleen de ouders, zou leggen, breng je het systeem uit evenwicht waarmee de kansen op ongelijkheid binnen het onderwijs en slechtere leerresultaten toenemen.

De meest waardevolle les die wij uit Finland kunnen leren is, naar mijns inziens, dan ook het streven naar een gedeelde verantwoordelijkheid waarbij zowel de overheid, ouders, leerkrachten, en leerlingen hun steentje bijdragen aan kwaliteitsvol onderwijs. Natuurlijk vergt dit een inspanning van alle partijen, maar o-zo belangrijk als we allemaal hetzelfde einddoel voor ogen hebben: “toegang tot kwaliteitsvol onderwijs en levenslang leren voor iedereen” (Ontwikkelingsdoel 4, SDG4, Unesco).

Meer informatie?

https://www.unesco.be/nl/event/accountability-in-education—findings-and-recommendations-from-the-20178-gem-report

 

 

 

 

 

Advertenties

Een gedachte over “Waardevolle lessen uit Finland: Een close-up van het Finse onderwijssysteem

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s