Praten over zelfmoord of juist niet? Enkele mythes onder de loep

Elke dag sterven bijna 3 mensen ten gevolgen van suïcide in Vlaanderen. Gemiddeld 25 suïcidepogingen worden ondernomen per dag. Toch praat niemand erover. Vaak wordt gedacht dat praten over zelfdoding of iemand vragen naar suïcidale gedachten een zelfmoordpoging kan aanmoedigen. Dit is echter een veelvoorkomende mythe die niet wetenschappelijk gefundeerd is. Door de emoties die de persoon ervaart bespreekbaar te maken, schep je net een klimaat waarin deze persoon zijn of haar verhaal kan delen. Hierdoor voelt de persoon met zelfmoordgedachten zich beter begrepen en wordt het isolement doorbroken.

Onderzoek toont aan dat het geloven in deze mythe een negatieve invloed heeft op de intentie om te helpen. Het ontkrachten van deze mythe kan helpen bij het verminderen van de angst om de situatie erger te maken door directe vragen te stellen over zelfmoord. Hierdoor vergroot de waarschijnlijkheid dat familie en vrienden vragen stellen over suïcidale gedachten en plannen aan personen die het moeilijk hebben. Bovenstaande mythe is jammer genoeg niet het enige misverstand over zelfmoord dat veel voorkomt in onze samenleving. In deze blogpost worden enkele veelvoorkomende mythes weergegeven en ontkracht.

“Iemand die een zelfmoordpoging doet, heeft een doodswens”

Dit is zeker niet altijd het geval. Iemand die een zelfmoordpoging doet wil niet meer op dezelfde manier verder leven. Het leven zoals het is, is zo ondraaglijk geworden dat elke verandering beter is dan verder te moeten leven op de huidige manier. De dood is voor hen de enige manier om vrij te zijn van de hopeloosheid en het lijden. Soms is een suïcidepoging een laatste wanhopige kreet om hulp en om verandering in zijn of haar leven. Het verlangen naar verandering is dan vaak groter dan de wil om te leven.

“Na een vorige zelfmoordpoging, is de kans op zelfmoord veel kleiner”

Het tegendeel is waar. Een eerdere zelfmoordpoging wordt beschouwd als een indicator voor nieuwe pogingen. Dit risico stijgt bij elke poging. Telkens iemand een zelfmoordpoging onderneemt, verlaagt de drempel om een nieuwe poging te doen. Daarom is het essentieel om na een zelfmoordpoging langdurige hulp te bieden zodat nieuwe pogingen voorkomen kunnen worden.

“Mensen die over zelfmoord praten, doen het niet”

De meerderheid van de mensen die uiteindelijk zelfmoord plegen, geven vooraf verbale of non-verbale signalen aan zijn of haar omgeving. Vaak worden deze signalen echter niet herkend door de omgeving. Sommige signalen zijn erg duidelijk, zoals het dreigen met zelfmoord, afscheid nemen of veelvuldig praten over de dood. Wanneer je deze signalen opmerkt bij iemand is het belangrijk om zo snel mogelijk professionele hulp te zoeken. Andere signalen zijn minder duidelijk. Zo zijn personen met zelfmoordgedachten vaak sociaal geïsoleerd, zijn ze somber en hebben ze minder interesse in dingen die ze vroeger wel leuk vonden. Deze signalen zijn niet altijd een teken van suïcidaliteit, maar het is wel van belang om ook deze signalen serieus te nemen. Wanneer je bezorgd bent kan je altijd het gesprek aanknopen, ook als je niet helemaal zeker bent.

Illustraties van Freepik

“Als iemand eenmaal besloten heeft zelfmoord te plegen, kan niemand hem of haar meer tegenhouden”

Voor de omgeving van de persoon komt een zelfmoord(poging) vaak onverwacht. Er wordt dan soms gezegd ‘We zagen het niet aankomen’. Nochtans ontstaat een zelfmoordpoging niet impulsief van de ene dag op de andere. Een suïcidaal proces duurt gemiddeld 2,5 jaar. Zelfmoordgedachten evolueren ook niet in een rechte lijn tot aan een zelfmoordpoging. Suïcidegedachten kunnen in bepaalde periodes heel intens zijn, maar daarna opnieuw verminderen. Het is dus belangrijk om steeds waakzaam te zijn voor mogelijke signalen en telkens het gesprek aan te gaan.  

Vroegtijdig ingrijpen is cruciaal in het voorkomen van een zelfmoordpoging. De omgeving van de persoon met zelfmoordgedachten kan in deze vroege stadia een grote invloed hebben. Misvattingen over zelfmoord kunnen de kans verkleinen dat mensen ingrijpen bij iemand die in gevaar is, omdat ze denken dat ze de situatie verergeren of dat zelfmoord niet te voorkomen is. Het is dus erg belangrijk om deze mythes te doorbreken.

Meer weten over dit thema?

https://www.zelfmoord1813.be/

https://www.watwat.be/zelfmoord

Bronnen die ik gebruikte voor deze blog:

Carroll, R., Metcalfe, C., & Gunnell, D. (2014). Hospital Presenting Self-Harm and Risk of Fatal and Non-Fatal Repetition: Systematic Review and Meta-Analysis. PLOS ONE, 9(2), e89944. https://doi.org/10.1371/JOURNAL.PONE.0089944

McPhedran, S., & de Leo, D. (2013). Miseries Suffered, Unvoiced, Unknown? Communication of Suicidal Intent by Men in “Rural” Queensland, Australia. Suicide and Life-Threatening Behavior, 43(6), 589–597. https://doi.org/10.1111/SLTB.12041

Nicholas, A., Niederkrotenthaler, T., Reavley, N., Pirkis, J., Jorm, A., & Spittal, M. J. (2020). Belief in suicide prevention myths and its effect on helping: A nationally representative survey of Australian adults. BMC Psychiatry, 20(1). https://doi.org/10.1186/s12888-020-02715-9

van der Feltz-Cornelis, C. M., Sarchiapone, M., Postuvan, V., Volker, D., Roskar, S., Grum, A. T., Carli, V., McDaid, D., O’Connor, R., Maxwell, M., Ibelshäuser, A., van Audenhove, C., Scheerder, G., Sisask, M., Gusmão, R., & Hegerl, U. (2011). Best practice elements of multilevel suicide prevention strategies: A review of systematic reviews. Crisis, 32(6), 319–333. https://doi.org/10.1027/0227-5910/A000109

Een gedachte over “Praten over zelfmoord of juist niet? Enkele mythes onder de loep

Voeg uw reactie toe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: